Geçen hafta, 11 haziran 20 haziran arasında Sabahattin Ali, 47 yıl önce öldürüldüğü, Sabahattin Ali Dağları'nda anıldı. Anma toplantısını bu yıl. Çağdaş Yaşamı Destekleme Derneği Kırklareli Şubesi düzenlemişti. ÇYDD Şube Başkanı Ünal Başkur'u, Kırklareli Köy-Koop Başkanı Erdoğan Kantürer'i yakından tanırdım. Her yıl bu toplantıları düzenleyen aydınlardı. Hafta ile ilgili olarak Erdoğan Kantürer, bana ayrıntılı bilgiler verdi.
İlk gün, Sabahattin Ali Dağları’nda “doğa yürüyüşü" yapılmış. Bu yürüyüş, Sabahattin Ali’nin öldürüldüğü “Sabahattin Ali Noktası"na değin sürmüş. Orada mola verilmiş.
İkinci gün, bu yılın onur konuğu “Aziz Nesin Gecesi "düzenlenmiş. Ünal Başkur'un sunduğu belgede “Ülkemiz düşünce özgürlüğü konusunda verdiğiniz çabalar için teşekkür ederiz. Başın öne eğilmesin" yazılıymış.
Çok duygulanan Aziz Nesin, teşekkür ederek, hazırladığı "6. Sabahattin Ali Bildirisi’ni sunmuş. Konuşmasında özetle şöyle demiş:
_ Sabahattin Ali, yazınımızda üç doruktan biridir. Ömer Seyfettin, Sabahattin Ali, Sait Faik.. Sabahattin Ali adına kültür günleri düzenlenmesi çok iyi. Girişimcileri kutlarım. Bu kutlamalar sürmelidir. Önceki yıllar gazetelerde okuyordum, beni niye çağırmıyorlar diye kızıyordum. S. Ali'nin en yakınlarından biri benim. Önümüzdeki yıl etkinliklere beni de çağırın. Bu etkinliklere gelecek yıllarda kültürün yanı sıra bilimsel konuları da ekleyin. Etkinlikler kapsamında bilimsel konular da tartışılmalıdır.
Aziz Nesin Gecesi’ne, Kırklareli Belediye Başkanı Kadir Gökçe de katılmış. Isa Çelik’in, ‘Fotoğraflarla Sabahattin Ali' izlencesi beğenilmiş. Açıkoturumlar, tartışmalarla dolu dolu geçen yedi gün. Sabahattin Ali'nin eşi Aliye Ali ile kızı Filiz Ali, piknik günlerine katılmışlar. Etkinliklere, söyleşilere katılanlardan kimi aydınlar da şöyle: Arif Damar, Metin Cengiz, Ayten Mutlu, Necati Mert, Erdal Öz, Şanar Yurdatapan, Münir Ceylan, Orhan Alkaya, Kemal Gökhan Gürses...
S.Ali'nin 1930’lu yıllardan arkadaşı “İki Gözüm Ayşe "(Ayşe İlhan), Sabahattin Ali günlerine bir ileti yolladı. Etkinlikler sırasında okunan iletisinde, Ayşe İlhan şöyle dedi:
“Benim meskenim dağlardır, diyen Sabahattin Ali'nin sezişleri ne denli güçlüymüş. Istrancalar'da adı yankılanıyor. Nereye gömüldü? Belli değil!. Ama binlerce ağaçla kaynaştığını düşünüyorum.
‘Dünya durmaz, bahar olur, kış olur, / Belki senin gözün biraz yaş olur, / Ben garibim, benim gönlüm hoş olur/ Sevdiklerim ayda yılda andı mı!!!'
dizeleriyle garipliğini söyleyen Sabahattin Ali'nin her yıl yüzlerce gönülde yeniden yeşerdiği bir gerçek...
Hoşgörü yılı dillerde dolaşıyor. Onun ta otuzlu yıllardaki bir mektubunda yazdıklarını anımsamamak olanaksız: ‘Anlaşmazlıklarda, insanların ebedi ve müzmin illeti baş rolü oynamakta; yalnız kendi beynimiz ve gözümüzle görmek; kendimizi karşımızdakilere yerine koymamak; onun gibi düşünüp hissedememek; anlaşmazlık duvarları işte böyle çekiliyor insanların arasına!! Kâmil insan olabilmek için kendimizi iki şeye alıştırmalıyız: Anlamak ve hoşgörülü olmak. İkinci birincinin sonucudur.’
Ankara'da havalar yağmurlu ve serin gittiğinden, onun sevdiği yeşil rengin canlılığı Haziran’da bile görkemle sürüyor. Bahçemizdeki ağaçların en güzel dallarını Sabahattin'in anısına sunuyorum: Yüreğimdeki sevgi dağı mekânı olsun! Ankara, 12.6.1995 Ayşe İlhan"
Niyazi Ağırnaslı, Sabahattin Ali’nin en yakın arkadaşlarındandı. 8 yıl önce, 20 haziranda öldü. 23 haziranda toprağa verildi. Niyazi Ağırnaslı, 15 gün yoğunbakımda kalmıştı. Kendisine, “İnsan Hakları"nın bir belgesini vermek için, yoğunbakımdan çıkarılıp oda-, sına konulmasını istemişler. Yoğunbakımdan çıkar çıkmaz gelenlere:
Onbeş gün Cumhuriyet okuyamadım! demiş.
Onu sayrı yatağında görmeye gittiğimizde, Sabahattin Ali'yi çok sevdiğimi bildiğinden, Sabahattin Ali ile ilgili anılar anlatmıştı. Biri şokeydi:
“Sabahattin, yolda giderken, güzel kızlara bakmaktan hoşlanırdı. Yanımızda da eşi Aliye Hanım var. Sabahattin Kızılay'da kızlara bakınca, Aliye Hanım, onu çimdiklerdi! Sabahattin:
Kancığım, Niyazi'ye kız bakıyoruz! derdi..."
Halit Çelenk'le birlikte, Denizler’in savunmanlığını yiğitçe üstlenenlerden Niyazi Ağırnaslı'yı sevgiyle anıyorum.
23 haziran, Köy Enstitüleri’nin kurucusu “Baba Tonguç"un ölümünün 35. yılı. Köy Enstitüleri Vakfı ile Eğit-Der, İsmail Hakkı Tonguç için 24 haziran cumartesi günü saat 14.00-17.00 arasında. Mithatpaşa Caddesi 52/1 'de bir anma toplantısı düzenledi. Toplantıyı Osman Bolulu yönetecek. Toplantı, Çankaya Belediyesinin Mithatpaşa'daki giriş katında oluyor. Burada Eğit-Der Genel Başkanı Mustafa Gazalcı, Prof. İbrahim Ethem Başaran. Köy Enstitüleri Vakfı Genel Yazmanı Mustafa Aydoğan konuşacaklar. Toplantıda, I, Hakkı Tonguç’la ilgili anılar da anlatılacak. Köy Enstitüleri Vakfı Başkanı Ali Yılmaz sayrıydı, sayrıevinde incelemeleri yapılıyor. Köy Enstitüleri ve Çağdaş Eğitim Vakfı, Kızılay'da Gökdelen'e taşındı. Yeni adresi: Emek İşhanı Kat 7, No: 704 Kızılay. Yeni telefonu 425 24 68, P.K. No: 534 Yenişehir/Ankara. (Vakfa katkıda bulunmak isteyenler için: Ziraat Bankası Ankara Yenişehir Şb. Hesap No: 304400/1853-4; Vakıflar Bankası Ankara Kolej Şb. Hesap No: 2033 367. Vakıflar Bankası şubeleri havale gideri almıyor.)
22 Haziran 1995, Cumhuriyet