27 Mayıs yazılarını bitirmedim daha; Anıtgömüt'e; Ferda Güley'le birlikte gitmiştik. Ferda Güley, bir süre önce trenle İstanbul'dan Ankara'ya gelir; evde bir de ne görsün, gözlüğü, banka cüzdanı, eşi Jale Hanım'ın değerli şeyleri yok! Bir çanta dolusu giyecek filan. Ferda Güley çok üzüldü, ne yapacağını bilemiyordu. El elin eşeğini türkü çağıra çağıra ararmış:
Üzülmeyin, getirirler! filan dediysem de ı-ıh!
Parasında, pulunda değilim; gözlüğü yeni almıştım! diyordu.
27 Mayıs ta baktım, üzüntüsü azıcık geçmiş. Gece de oradaydı Ferda Güley, bakanlık ne yapmıştır ya, kira evinde oturur'
27 Mayısçıların Anadolu Kulubü'nde düzenledikleri içkili toplantıda. Fethi Gürcan'ın oğlu Ömer Gürcan, 27 Mayısçı Halim Menteş’in oğlu Gökhan Menteş'le karşılaştım. Halim Menteş, trafik kazasında ölmüştü. Fethi Gürcan ise 22 Şubat, 21 Mayıs olaylarına karıştığı için Talat Aydemir'le birlikte, ondan bir hafta önce asılmıştı! Fethi Gürcan, 27 Mayıs 1960 devrimini yapanların başında geliyor; o zaman yüzbaşı; bir İnönü tutkunu, 27 Mayıs öncesinde İsmet Paşa’yı, Demokratların öldürtecekleri kuşkusu vardı. Fethi Gürcan, genç subaylarıyla cipine biner, İsmet Paşa’nın evinin önünde turlar atarmış. İsmet Paşa. Menderes ile arkadaşlarının asılmalarına karşı oldu, ama Talat Aydemirle. Fethi Gürcan'ın asılmalarına karşı çıkmadı. O günleri bir gazeteci olarak yaşadım. 22 Şubat gecesi, Talat Aydemir'in evindeydim. Bu ihtilal girişimine neden başladığını sordum. Bana, başarılı olacaklarını söyledi. Bakanlar Kurulunun listesini gösterdi.
Sizi de aramızda görmek istiyoruz! dedi, siz de bize gelin.
Aman Albayım! önerinize teşekkür ederim, ben buraya size katılmaya değil, görüşme yapmaya geldim! Ben gazeteci kalmak isterim. Sonra size bir önerim var; gazetecilerin hiçbirini eyleminize karıştırmayın. Yarın savaşı yitirirsiniz, gazeteciler anılarını yazarlar, olan size olur! Bu, dost sözü!
Talat Aydemir'in demeciyle, fotoğraflarımız ertesi sabah Milliyet'te manşetin üstünde çıktı. Okurlardan kimi:
Bu resimlerden hangisi ihtilalci, hangisi Ekmekçi belli olmuyor! diye takılıyorlardı. Şubatın 22'si, sırtımda kara pardösü var, Talat Aydemir de tıraşlı, sırtında sabahlık! Namık Kemal Mahallesi'ndeki evinde çekildi fotoğraf. Genelkurmay Başkanı Cevdet Sunay da çok yakınında oturuyordu.
22 Şubat gecesi, Başbakan İsmet İnönü’yle tüm bakanları Çankaya Köşkü’ndeler. Fethi Gürcan, Köşk'ü sarmış. Başbakanla, bakanları tutuklayabilir; İsmet Paşa, Gürcan’dan sordurur:
Biz buradan çıkabilir miyiz?
Çankaya'yı kuşatan Fethi Gürcan. Komutan Talat Aydemir'e sorar
Komutan, Başbakan İsmet Paşa’yla bakanlar Köşk’ten çıkmak istiyorlar, ne yapayım? Bırakayım mı, entegre edeyim mi? (Gözaltında tutayım mı?)
Onlarla işimiz yok, bırak gitsinler! der Talat Aydemir.
Çıkabilecekleri İsmet Paşa’ya bildirilir. Paşa, elini masaya vurur:
Şimdi kaybettiler! der.
Gazeteci Ergin Konuksever, 22 Şubat yenilgisinden sonra İstanbul'da Ayazağa’da Fethi Gürcan'a sorar:
22 Şubat gecesi. Başbakan İsmet Paşa'yla bakanlarını yakalamışken, Çankaya’yı çevirmişken niçin bıraktın?
Yahu Ergin, ben tarihe İnönü'yü öldüren adam olarak geçmek istemem, istemedim?
O zaman, onlar tarihe senin ipini çeken adam olarak geçecekler bunu bilesin!
Fethi Gürcan, 27.6.1964'te asılmazdan 15 dakika önce, saat 02.55’te eşi Esma Hanım ile çocuklarına şu son mektubu yazdı:
“Canım karıcığım ve yavrularım;
Ölümümden dolayı üzülmeyiniz. Bu benim alın yazımmış. Kalben müsterih olarak öteki dünyaya göç ediyorum. Kendimi vatana ve millete adamış insanların gönül rahatlığı içindeyim. Size şerefimden başka bir miras bırakamadığım için üzgünüm. Bu emanetimi sonuna kadar muhafaza edeceğinizden eminim.
Yavrularım, annenizi üzmeyiniz, tahsilinize devam edin. Vatana ve millete yararlı insanlar olmak için çalışın, Allah sizi fena insanlardan korusun.
Hepinizi önce Allah’a, sonra asil Türk milletine emanet ediyorum. Hepinizi ayrı ayrı kucaklar, son defa gözlerinizden öperim.
Sizi çok seven Babanız Fethi Gürcan."
★★★
Ahmed Arif’in ölüm yıldönümü; Ahmed Arif, geçen yıl bugün ölmüştü. Bugün saat 11.00'de Ankara'da Cebeci Gömütlüğü’nde Ahmed Arif anılacak. Ahmed Arif’i ananlar arasında olacağım. Ahmed Arif’in gömütü, birinci kapıya yakın... Bu gece de Salihli'ye gideceğim Yarın Salihli'de Nazım Hikmet'in ölümünün 29. yılı dolayısıyla toplantı var. Toplantıya, Samiye Yaltırım, Müzehher Va-Nu, Nail Çakırhan, Balaban, Şükran Kurdakul da gelecekler. Can Yücel’le, Şadan Gökovalı, Grek ozan Stelyos Yeranis, onunla birlikte ozan, tiyatrocu Hristo Katsiyanıs, Salihli Belediye Başkanı Zafer Keskiner'in konuğu olarak 30 mayıstan beri Salihli'deler. Yarın akşamki toplantının sunuculuğunu Nevzat Şenol yapacak.
2 Haziran 1992, Cumhuriyet