“Torbalı Güz Etkinlikleri"nin beşincisi, yarından sonra başlıyor. Torbalı'nın etkinliklerine ilkinden beri katlıyorum. Belediye Başkanı Ertan Ünver’in dediğine göre, Reha İsvan, Ahmet İsvan, Jülide Gülizar’la birlikte dört kişi kurucu üyeymişiz. Bu yılki etkinliklerin son gününe katılacaktım. Konusu "Demokrasi ve Gülmece" idi. Katılacaklar: Jülide Gülizar (Yönetici), İlhan Selçuk, Müjdat Gezen, Mustafa Ekmekçi, Ahmet İsvan, Feyzi Hepşenkal, Aziz Nesin, Hüsamettin Cindoruk (İletisi İle). "Demokrasi ve Gülmece" açıkoturumu, Abdülhamit'in diktiği söylenen 150 yıllık ağaçların altında, "Bakraç"ta yapılacaktı. 28 Ağustos günü, Torbalı Belediye Başkanı Ertan Ünver'den faksla şu bilgi geldi:
"Sayın Mustafa Ekmekçi'nin bilgilerine.
Torbalı 5. Güz Etkinlikleri Final ve İsim Paneli olan 4 Eylül 1993 Cumartesi saat 17.30 'Demokrasi ve Gülmece' paneli iptal edilmiştir.
Sayın basının bilgilerine saygılarımla sunarım."
Torbalı ilçesi Emniyet Müdürlüğü’nden, 27 Ağustos 1993 günü, Torbalı Belediye Başkanlığı'na şu yazı yazılmıştı:
"İlçemizde 2-3-4 tarihlerinde yapılacak 5. Güz Etkinlik’leri nedeniyle ‘Demokrasi ve Gülmece’ konulu panelin, yapılması halinde halkın can ve mal güvenliği ile kamu düzeni bozulacağından 2911 sayılı yasa çerçevesinde sözkonusu panel Torbalı Kaymakamlığının 27.08.1993 tarih ve.... sayılı olurları ile ileri bir tarihe ertelenmiştir. Bilgi ve gereğini arz ederim."
Yazıda, 3. sınıf Emniyet Müdürü Mehmet Mirza’nın imzası vardı. Biryerde "ertelendiği", bir yerde "kaldırıldığı" belirtilen açıkoturumda konuşacaklar arasında, olduğum için, ayrıca Torbalı etkinliği elimizde doğduğundan konuşmasam da gidecek, izleyecektim! Ama, anlaşılan oydu ki, konu ben değildim. Konuşmacılar arasında adı geçen Aziz Nesin’di. 24 Ağustos 1993’te, İzmir Emniyet Müdür Vekili, İzmir Valiliği’ne şu yazıyı yazmıştı:
“Valilik Makamına,
Torbalı Belediyesi'nce her yıl 2-3-4 Eylül tarihleri arasında 'Güz Etkinlikleri' adıyla organize edilen etkinlikler arasında 4 Eylül 1993 günü saat 17.30 sıralarında düzenlenecek 'Demokrasi ve Gülmece' konulu panele katılanlar arasında yazar Aziz Nesin'in de katılacağı görülmüştür.
Sözkonusu panelin, 2 Temmuz 1993 günü Aziz Nesin’in yazıları ve bazı konuşmaları bahane edilerek Sivas'ta çıkarılan toplumsal olay ile ilgili olarak kamuoyunda oluşan ve küllenmeye yüz tutan çeşitli yöndeki tepkilerin tekrar canlanacağı ve kamu düzenini ciddi şekilde bozacak olaylara sebebiyet verebileceği muhtemel görülmektedir.
Basın yasası uyarınca Torbalı Belediye Başkanı Ertan Ünver sahipliğinde yayımlanan 4 sayfalı etkinlik bülteninin bir sayfasının tamamının Sivas olaylarına ayrılması. Güz Etkinlikleri'nin ana temasının Sivas olayları ve Aziz Nesin olduğu kanaatini uyandırmaktadır.
Can güvenliğinin ciddi tehdit altında bulunduğuna dair ciddi deliller bulunan ve halkımızın belli bir kesiminin düşmanlığını kazanmış bulunan yazar Aziz Nesin'in bahis konusu panele katılması halinde. Torbalı ilçesine sonradan yerleşmiş Doğu ve Güneydoğu kökenli vatandaşlarımız ile yerli yöre vatandaşlarımız arasındaki ırk ve din anlayış farklılığı gözeten kin ve düşmanlığı açıkça tahrik edebileceği, bu suretle müessif toplumsal olaylara sebebiyet verebileceği muhtemel görülmektedir.
Bu nedenlerle, söz konusu etkinliklerin, 2911 sayılı kanun hükümleri çerçevesinde değerlendirilmesini, özellikle ‘Demokrasi ve Gülmece' temalı panele Aziz Nesin'in katılması halinde ileri bir tarihe ertelenmesi hususunu tensiplerinize arz ederim."
İzmir Valisi Kutlu Aktaş da, bu yazıya "olur"u basıp, imzalıyor. Burada satır arasında, belirtilmek istenen şu: Aziz Nesin katılırsa, panel ertelensin, katılmazsa yapılabilir! Yani olay; gülmece yazarı, ustası, Sivas’ta canını bir şans eseri gericilerin, şeriatçıların elinden güçlükle kurtarabilmiş, bugün "bedava yaşayan" Aziz Nesin! Bu çifte ölçü karşısında. Belediye Başkanı Ertan Ünver, panelin ertelenmesine değil, "iptaline" karar veriyor. Bir yandan da, Başbakanlık'a, İçişleri Bakanlığı'na, Kültür Bakanlığına durumu duyuruyor. TBMM Başkanlığı ile Emniyet Genel Müdürlüğü'ne bilgiler sunuyor. Hiçbirinden çıt çıkmıyor!
Aziz Nesin, geçen yıl da Torbalı'ya gitti, konuşmalar yaptı, kitaplarını imzaladı. Bu kez. Danimarka'ya çağrılmıştı, söz vermişti. Torbalı'ya biraz da benim ısrarım üzerine katıldı. Gülmece yazarı olmadan "Demokrasi ve Gülmece" tartışılamazdı. Aziz Nesin’i aradım, dinleniyordu:
Gözünüz aydın, bir oğlunuz oldu! dedim. Babam böyle durumlarda öyle derdi: "Müjde! Bir oğlumuz oldu!" Aziz Nesin şöyle dedi:
Torbalı ya şimdi gideceğim! Basın toplantısı yapacağım. Ne hakları var? Alman hükümeti bana vize veriyor, Danimarka'ya gideceğim, İsviçre'ye gidiyorum, dünyanın her yerine gidiyorum, benim hükümetimin, olması gereken hükümetin ne hakkı var bana yasak koymaya? Ben haklarımı korurum sonuna kadar. Türkiye için koruyorum. Bu benim özel hakkım diye değil. Bu demokrasi değil. Kimi gazetecilerde yazdılar: "Sivas'ta ne işi var" diye...
“Demokrasi ve Gülmece"; güleriz ağlanacak halimize...
31 Ağustos 1993, Cumhuriyet